ශ්‍රී ලංකාවේ නඩත්තු නඩුවක් ගොනු කරන්නේ කෙසේද? කලත්‍රයෙකුට හෝ දරුවෙකුට අවශ්‍ය මූලික නඩත්තුව නොලැබෙන අවස්ථාවලදී අදාළ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම සඳහා ශ්‍රී ලංකාවේ Maintenance Act, No. 37 of 1999 (නඩත්තු පනත) යටතේ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට අයදුම් කළ හැකි අවස්ථා ඇත. මෙම සිංහල මාර්ගෝපදේශයෙන් අයදුම් කළ හැක්කේ කාටද, අදාළ අධිකරණය තෝරාගන්නේ කෙසේද, අවශ්‍ය ලේඛන මොනවාද, දිවුරුම් ප්‍රකාශය සහ සිතාසි ක්‍රියාවලිය සිදුවන්නේ කෙසේද, අතුරු නියෝගයක් ලබාගත හැකිද සහ නියෝගයක් නොපිළිපැදීමේදී කළ හැක්කේ කුමක්ද යන්න පැහැදිලි කරයි.
වැදගත්: මෙය සාමාන්‍ය නීතිමය තොරතුරු සඳහා සකස් කළ ලිපියකි. පුද්ගලික නඩුවකට අදාළ නීති උපදෙස් නොවේ. නඩුවක් ගොනු කිරීමට පෙර වත්මන් නීති පාඨය, අධිකරණයේ ක්‍රියාපටිපාටිය සහ ඔබේ කරුණු නීතිඥවරයෙකු හෝ නීති ආධාර සේවාවක් සමඟ තහවුරු කරගන්න.
මෙම ලිපියෙන් ඔබට දැනගත හැකි දේ
- නඩත්තු නඩුවක් ඉල්ලා සිටිය හැක්කේ කාටද?
- අදාළ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණය කුමක්ද?
- අයදුම්පත, දිවුරුම් ප්‍රකාශය සහ සිතාසි සම්බන්ධ පියවර
- අතුරු නඩත්තු නියෝගයක් ලබාගත හැකි අවස්ථා
- නඩත්තු මුදල තීරණය කරන කරුණු
- නියෝගය නොගෙවීම, වැටුපෙන් අයකිරීම සහ නියෝගය වෙනස් කිරීම
- නඩත්තු නොගෙවීමේදී සිරදඬුවම සහ හිඟ මුදල් අයකර ගැනීම
- වයස 18 ඉක්මවූ දරුවන් සහ උසස් අධ්‍යාපනය සඳහා නඩත්තුව
- අයදුම් කිරීමට පෙර සකස් කරගත යුතු ලේඛන සහ නිතර අසන ප්‍රශ්න
1. ශ්‍රී ලංකාවේ නඩත්තු නීතියේ මූලික පදනම
නඩත්තු ඉල්ලීම් සම්බන්ධ ප්‍රධාන නීතිය වන්නේ නඩත්තු පනත අංක 37 දරන 1999 ය. එහි 2 වගන්තිය යටතේ, අවශ්‍ය නීතිමය කරුණු ඔප්පු කළහොත්, තමන්ට නඩත්තු විය නොහැකි කලත්‍රයෙකු, දරුවෙකු, වැඩිහිටි දරුවෙකු හෝ ආබාධිත දරුවෙකු නඩත්තු කිරීමට ප්‍රමාණවත් ආදායම්/හැකියාවක් ඇති පුද්ගලයෙකුට මාසික දීමනාවක් ගෙවීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයා නියෝග කළ හැකිය. නීතියෙන් සඳහන් කොන්දේසි සහ සීමා එක් එක් අයදුම් වර්ගයට වෙනස් වන බැවින්, සියලුම ඉල්ලීම් එකම නීතිමය පරීක්ෂණයකට යටත් යැයි සිතීම සුදුසු නොවේ.
මෙම පනතේ අදාළ කොටස්වලට අයදුම් කිරීම සහ අධිකරණ බල ප්‍රදේශය (4 වගන්තිය), නියෝග ක්‍රියාත්මක කිරීම (5 වගන්තිය), වැටුපෙන් අයකිරීම (6 වගන්තිය), බැංකුවක් හෝ තැපැල් කාර්යාලයක් හරහා ගෙවීම (7 වගන්තිය), නියෝගයක් වෙනස් කිරීම හෝ අවලංගු කිරීම (8 වගන්තිය), ලිඛිත අයදුම්පත හා මුද්දර ගාස්තු (10 වගන්තිය), දිවුරුම් ප්‍රකාශය, සිතාසි සහ අතුරු නියෝග (11 වගන්තිය) ඇතුළත් වේ. නීතියේ ඉංග්‍රීසි පිටපතක් කියවන විටත් හැකි අවස්ථාවලදී නිල සිංහල නීති පාඨය පරීක්ෂා කළ යුතුය.
2. නඩත්තු ඉල්ලීමක් කළ හැක්කේ කාටද?
කලත්‍රයෙකු සඳහා නඩත්තුව
නඩත්තු පනතේ 2(1) වගන්තිය අනුව, තමන්ට නඩත්තු වීමට නොහැකි කලත්‍රයෙකුට, අනෙක් කලත්‍රයාට ප්‍රමාණවත් හැකියාව තිබියදී නඩත්තු කිරීම නොසලකා හැරීම හෝ අසාධාරණ ලෙස ප්‍රතික්ෂේප කිරීම පිළිබඳ සාක්ෂි ඉදිරිපත් කර නඩත්තු ඉල්ලා සිටිය හැකි අවස්ථා ඇත. නමුත් එම වගන්තියේම විශේෂ සීමා ඇත: අයදුම්කාර කලත්‍රයා අනාචාර සම්බන්ධතාවයක ජීවත් වන අවස්ථාවක හෝ දෙදෙනා අන්‍යෝන්‍ය එකඟතාවයෙන් වෙන්ව ජීවත් වන අවස්ථාවක නියෝගයක් නොදිය යුතු බව පනත සඳහන් කරයි. මේවා අදාළ කරන්නේ කෙසේද යන්න කරුණු සහ සාක්ෂි මත රඳා පවතී.
දරුවෙකු සඳහා නඩත්තුව
දරුවෙකු තමන්ව නඩත්තු කරගැනීමට නොහැකි වන අතර දෙමාපියෙකුට ප්‍රමාණවත් ආර්ථික හැකියාව තිබියදී නඩත්තු කිරීම නොසලකා හරින හෝ ප්‍රතික්ෂේප කරන අවස්ථාවලදී 2(2) වගන්තිය අදාළ විය හැකිය. දරුවාගේ අවශ්‍යතා, දෙමාපියන්ගේ ආදායම් සහ තත්ත්වය, ඉදිරිපත් කරන සාක්ෂි සහ පනතේ කොන්දේසි අධිකරණය සලකා බලයි.
විවාහයෙන් පිටත උපන් දරුවෙකු සම්බන්ධ ඉල්ලීමකදී, අදාළ වගන්තිය අනුව දෙමාපිය සම්බන්ධතාවය අධිකරණයට පිළිගත හැකි ප්‍රබල සාක්ෂි මගින් තහවුරු කළ යුතු විය හැකිය. මෙවැනි අවස්ථාවක ලේඛන සහ සාක්ෂි පිළිබඳ නීති උපදෙස් ලබාගැනීම වැදගත්ය.
වැඩිහිටි හෝ ආබාධිත දරුවන්
නඩත්තු පනතේ 2(3) වගන්තිය යටතේ, තමන්ව නඩත්තු කරගැනීමට නොහැකි වැඩිහිටි දරුවෙකු සඳහා, ප්‍රමාණවත් ආදායම්/හැකියාවක් ඇති දෙමාපියෙකු නඩත්තු කිරීම නොසලකා හරින හෝ ප්‍රතික්ෂේප කරන අවස්ථාවක අධිකරණයෙන් මාසික දීමනාවක් ඉල්ලා සිටිය හැකිය. 2(4) වගන්තිය යටතේ තමන්ව නඩත්තු කරගැනීමට නොහැකි ආබාධිත දරුවන් සඳහාද විධිවිධාන ඇත.
වයස අවුරුදු 18 ඉක්මවූ දරුවන් සහ උසස් අධ්‍යාපනය
නඩත්තු පනතේ 22 වගන්තියේ “වැඩිහිටි දරුවා” යන්න වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ කළ හෝ ඊට වැඩි නමුත් අවුරුදු 25ට අඩු දරුවෙකු ලෙස අර්ථ දක්වා ඇත. එබැවින් උසස් අධ්‍යාපනය හදාරන, තමන්ගේ වියදම් පියවාගත නොහැකි තරුණයෙකුට/තරුණියකට, පනතේ 2(3) වගන්තියේ කොන්දේසි සපුරාලන්නේ නම්, දෙමාපිය නඩත්තුව සඳහා තමන්ගේ නමින් අධිකරණයට අයදුම් කළ හැකිය. උසස් අධ්‍යාපනයේ නියැලීම පමණක් නඩත්තුව ස්වයංක්‍රීයව ලබාදෙන්නේ නැත; අයදුම්කරුගේ අවශ්‍යතා, ආදායම්/හැකියාව, දෙමාපියන්ගේ ආර්ථික තත්ත්වය සහ සාක්ෂි අධිකරණය සලකා බලයි. අධ්‍යාපන ලියාපදිංචි ලේඛන, ගාස්තු/ගමන් වියදම්, මාසික අයවැය සහ තමන්ට ලැබෙන ආදායම් පිළිබඳ සාක්ෂි සකස් කරගන්න.
වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ වූ විට පවතින නියෝගය ගැන: “දරුවා” යන නීතිමය අර්ථය 18දී වෙනස් වන නමුත්, එයින් ගෙවීම් කරන පාර්ශ්වයට අධිකරණ නියෝගය තමන්ම අත්හිටුවීමට නිදහසක් ලැබෙන බවට නිගමනය නොකළ යුතුය. නඩත්තු පනතේ 3 සහ 22 වගන්ති එකට කියවිය යුතු අතර, වයස 18 ඉක්මවූ පුද්ගලයා “වැඩිහිටි දරුවා” යන කාණ්ඩයට අයත් විය හැකිය. පවතින නියෝගයේ නිශ්චිත වචන සහ නඩුවේ තත්ත්වය අනුව, ගෙවීම් වෙනස් කිරීමට හෝ නවතා දැමීමට පෙර අදාළ අධිකරණයෙන් පැහැදිලි කිරීමක් හෝ සුදුසු නියෝගයක් ලබාගැනීම ආරක්ෂිතම පියවරයි. අධිකරණ නියෝගය නොසලකා තමන්ම ගෙවීම් නවතා දැමීමෙන් හිඟ මුදල් සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ගැටලු ඇතිවිය හැකිය.
දරුවෙකුගේ නඩත්තු ඉල්ලීමකදී, 2(6) වගන්තිය අනුව අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී අනෙක් දෙමාපියාවද නඩුවේ පාර්ශ්වකරුවෙකු ලෙස එක්කර, දෙමාපියන් එක් අයෙකුට හෝ දෙදෙනාටම අදාළ නියෝගයක් කිරීමට අධිකරණයට බලය ඇත.
3. නඩුව ගොනු කළ යුතු අධිකරණය කුමක්ද?
නඩත්තු පනතේ 4(2) වගන්තිය අනුව, අයදුම්කරු පදිංචි ප්‍රදේශයේ, නඩත්තුව ඉල්ලා සිටින පුද්ගලයා පදිංචි ප්‍රදේශයේ හෝ නඩත්තුව ගෙවිය යුතු පුද්ගලයා පදිංචි ප්‍රදේශයේ බලය ඇති මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට අයදුම් කළ හැකි නීතිමය පදනමක් ඇත. නඩුව ගොනු කිරීමට පෙර ඔබේ තත්ත්වයට අදාළ බල ප්‍රදේශය අධිකරණ ලේඛකාධිකාරී කාර්යාලයෙන් හෝ නීතිඥවරයෙකුගෙන් තහවුරු කරගන්න. අධිකරණයේ වත්මන් පරිපාලන ක්‍රමවේද සහ අවශ්‍ය පිටපත් ගණන වැනි ප්‍රායෝගික කරුණු ප්‍රදේශය අනුව විමසීම වැදගත්ය.
4. නඩත්තු නඩුවක් ගොනු කිරීමට අවශ්‍ය ලේඛන
සෑම නඩුවකටම එකම ලේඛන ලැයිස්තුවක් අදාළ නොවේ. එහෙත්, කරුණු පැහැදිලිව ඉදිරිපත් කිරීමට පහත ලේඛන උපකාරී විය හැකිය:
- අයදුම්කරුගේ ජාතික හැඳුනුම්පත හෝ අනන්‍යතාවය තහවුරු කරන ලේඛනය සහ ලිපිනය.
- විවාහය සම්බන්ධ ඉල්ලීමක් නම් විවාහ සහතිකය හෝ අදාළ ලේඛන.
- දරුවෙකු වෙනුවෙන් ඉල්ලන්නේ නම් උප්පැන්න සහතිකය, දරුවාගේ රැකවරණය/භාරකාරත්වය සම්බන්ධ ලේඛන සහ අවශ්‍ය නම් දෙමාපිය සම්බන්ධතාවය තහවුරු කරන සාක්ෂි.
- දරුවාගේ පාසල් ගාස්තු, පොත්පත්, ප්‍රවාහන, වෛද්‍ය සහ ආහාර වියදම් පිළිබඳ රිසිට්පත් හෝ වාර්තා.
- ප්‍රතිවාදියාගේ රැකියාව, වැටුප් හෝ ආදායම් පිළිබඳ ලේඛන (හැකි නම්).
- කලින් නඩත්තු ඉල්ලීම් හෝ ගෙවීම් සම්බන්ධ ලිපි, පණිවිඩ හෝ බැංකු වාර්තා.
5. අයදුම්පත සහ දිවුරුම් ප්‍රකාශය
නඩත්තු පනතේ 10 සහ 11 වගන්ති අනුව අයදුම්පත ලිඛිත විය යුතු අතර මුද්දර ගාස්තු නොමැත. අයදුම්පතට දිවුරුම් ප්‍රකාශයක් එකතු කළ යුතුය. දිවුරුම් ප්‍රකාශයේ කරුණු, දිනයන් සහ මුදල් ප්‍රමාණයන් සමඟ අනුපිළිවෙළින් සකස් කිරීම වැදගත්ය.
6. නඩත්තු නඩුවකදී සිදුවන සාමාන්‍ය පියවර
මෙම තොරතුරු රූපය නඩත්තු නඩුවක් සම්බන්ධ ප්‍රධාන පියවර සහ ප්‍රායෝගික කරුණු කෙටියෙන් සාරාංශ කරයි. ඔබගේ නඩුවට අදාළ නීතිමය තත්ත්වය සහ වත්මන් නීති පාඨය වෙනම තහවුරු කරගන්න.
- කරුණු හා වියදම් සකස් කිරීම: අයදුම්පතට පෙර අවශ්‍ය කරුණු, ලේඛන සහ මාසික වියදම් ලැයිස්තුව සකස් කරගන්න.
- අයදුම්පත හා දිවුරුම් ප්‍රකාශය ගොනු කිරීම: අදාළ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයේ ලේඛකාධිකාරී කාර්යාලයේ ගොනු කරන්න.
- සිතාසි නිකුත් කිරීම: මහේස්ත්‍රාත්වරයා දිවුරුම් ප්‍රකාශය සෑහීමකට පත්වුවහොත් ප්‍රතිවාදියාට සිතාසියක් නිකුත් කරයි.
- සිතාසි භාරදීම: ප්‍රතිවාදියාට සිතාසිය නීතිමය ආකාරයෙන් භාරදෙයි.
- අතුරු නියෝගය (අවශ්‍ය නම්): මහේස්ත්‍රාත්වරයාට අතුරු නඩත්තු නියෝගයක් ලබාදීමට බලය ඇත.
- විමසුම / සාක්ෂි: පාර්ශ්ව දෙකටම සාක්ෂි ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ.
- අවසන් නියෝගය: මහේස්ත්‍රාත්වරයා නඩත්තු මුදල තීරණය කර නියෝගයක් ලබාදෙයි.
- ක්‍රියාත්මක කිරීම: නොගෙවීමේදී වැටුපෙන් අයකිරීම ඇතුළු ක්‍රම භාවිතා කළ හැකිය.
7. අතුරු නඩත්තු නියෝගයක් ලබාගත හැකිද?
ඔව්. නඩත්තු පනතේ 11 වගන්තිය යටතේ මහේස්ත්‍රාත්වරයාට අතුරු නියෝගයක් ලබාදීමට බලය ඇත. මෙය සම්පූර්ණ විමසුම අවසන් වන තෙක් තාවකාලික සහාය සඳහා වැදගත් විය හැකිය.
8. නඩත්තු මුදල කොපමණද?
නිශ්චිත ප්‍රතිශතයක් නීතියෙන් නියම කර නැත. මහේස්ත්‍රාත්වරයා ප්‍රතිවාදියාගේ ආදායම්/හැකියාව සහ අයදුම්කරු/දරුවාගේ අවශ්‍යතා සහ තත්ත්වය සලකා බලා සාධාරණ මාසික මුදලක් තීරණය කරයි.
9. නියෝගය නොපිළිපැදුවහොත් කුමක් කළ හැකිද?
නඩත්තු පනතේ 5 සහ 6 වගන්ති යටතේ නියෝගය ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකියාව ඇත. වැටුපෙන් අයකිරීම (attachment of salary) එක් ප්‍රධාන ක්‍රමයකි. බැංකුවක් හෝ තැපැල් කාර්යාලයක් හරහා ගෙවීමටද නියෝග කළ හැකිය.
10. නඩත්තු මුදල් නොගෙවීම: සිරදඬුවම සහ හිඟ මුදල් අයකර ගැනීම
නියෝගය නොපිළිපැදීම දිගටම සිදුවුවහොත් අධිකරණයට වැඩිදුර ක්‍රියාමාර්ග ගත හැකිය. හිඟ මුදල් අයකර ගැනීම සහ අදාළ නීතිමය ප්‍රතිවිපාක පිළිබඳ නීති උපදෙස් ලබාගන්න.
11. ආදායම හෝ තත්ත්වය වෙනස් වුවහොත් නියෝගය වෙනස් කළ හැකිද?
ඔව්. නඩත්තු පනතේ 8 වගන්තිය යටතේ නියෝගය අවලංගු කිරීමට හෝ මුදල වෙනස් කිරීමට අයදුම් කළ හැකිය. ආදායම් වෙනස්වීම්, දරුවා ස්වයංපෝෂිත වීම හෝ වෙනත් සැලකිය යුතු තත්ත්ව වෙනස්කම් අධිකරණය සලකා බලයි.
12. දික්කසාද නඩුවක නඩත්තුව සහ Maintenance Act යටතේ නඩත්තුව එකම දෙයක්ද?
නැත. Maintenance Act යටතේ නඩත්තු නඩුවක් දික්කසාද නඩුවකින් වෙනස්, සාරාංශ ක්‍රියාපටිපාටියකි. දික්කසාද නඩුවකදී Family Court හි අතුරු/ස්ථිර alimony නියෝගද ලබාගත හැකිය. දෙකම එකවර හෝ වෙන වෙනම භාවිතා කළ හැකි අවස්ථා ඇත.
13. අයදුම් කිරීමට පෙර අවසන් පරීක්ෂණ ලැයිස්තුව
- අදාළ අධිකරණ බල ප්‍රදේශය තහවුරු කර තිබේද?
- දිවුරුම් ප්‍රකාශයේ කරුණු පැහැදිලි හා දින සහිතද?
- උප්පැන්න/විවාහ සහතික සහ වියදම් වාර්තා සකස්ද?
- ප්‍රතිවාදියාගේ ආදායම් පිළිබඳ හැකි සාක්ෂි තිබේද?
- නීති උපදෙස් හෝ නීති ආධාර සේවාවක් සමඟ කරුණු සාකච්ඡා කර තිබේද?
නිතර අසන ප්‍රශ්න
විවාහයෙන් පිටත දරුවෙකු සඳහා නඩත්තුව ඉල්ලිය හැකිද?
ඔව්, නමුත් දෙමාපිය සම්බන්ධතාවය ප්‍රබල සාක්ෂි මගින් තහවුරු කළ යුතුය.
වැටුපෙන් නිශ්චිත ප්‍රතිශතයක් ගෙවිය යුතුද?
නැත. මහේස්ත්‍රාත්වරයා සාධාරණ මාසික මුදලක් තීරණය කරයි.
දික්කසාද නඩුවක් පවතින අතර නඩත්තු නඩුවක් ගොනු කළ හැකිද?
ඔව්. ඒවා වෙනස් ක්‍රියාපටිපාටි වේ.
ප්‍රතිවාදියා විදේශගත නම් කුමක් කළ යුතුද?
සිතාසි භාරදීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම වඩාත් සංකීර්ණ වේ. නීති උපදෙස් අත්‍යවශ්‍යය.
නියෝගය පසුව වෙනස් කළ හැකිද?
ඔව්, තත්ත්වය වෙනස් වුවහොත්.
නිල නීති මූලාශ්‍ර සහ වැඩිදුර කියවීම
- නඩත්තු පනත අංක 37 දරන 1999 — රජයේ මුද්‍රණ දෙපාර්තමේන්තුවේ ඉංග්‍රීසි PDF
- Maintenance Act — ශ්‍රී ලංකා නීති සම්පාදන පාඨ එකතුවේ පිටපත
- HICONT English guide: How to File a Maintenance Case in Sri Lanka
- HICONT සිංහල දික්කසාද නීති මාර්ගෝපදේශය
ප්‍රධාන රූපයේ ඡායාරූප ගෞරවය: Vivek Kumar / Unsplash.
නීතිමය යාවත්කාලීන සටහන: මෙම ලිපිය 2026 ඔක්තෝබර් 28 දින සකස් කරන ලදී. අධිකරණ ක්‍රියාපටිපාටිය, නීති සංශෝධන හෝ නිල නීති පාඨයේ වෙනස්කම් සිදුවිය හැකි බැවින්, අයදුම් කිරීමට පෙර වත්මන් නීතිය තහවුරු කරන්න.
වියාචනය: HICONT හි අන්තර්ගතය සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනික නීති තොරතුරු සඳහා පමණි. එය නීතිඥ-සේවාදායක සම්බන්ධතාවයක් ඇති නොකරන අතර පුද්ගලික නඩුවකට නීති උපදෙස් වෙනුවට භාවිතා නොකළ යුතුය.