sri-lanka-legal-documents-guide/
Category: ශ්රී ලංකා නීතිය / නීති මාර්ගෝපදේශ
ශ්රී ලංකාවේ නීතිමය ලේඛන ගැන සරල මාර්ගෝපදේශයක්
දෛනික ජීවිතයේදී අප බොහෝ දෙනෙකුට විවිධ ආකාරයේ ලේඛන සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදුවේ.
ඉඩමක් මිලදී ගැනීමේදී, දේපළක් පැවරීමේදී, ගිවිසුමකට එළඹීමේදී, දිවුරුම් ප්රකාශයක් ලබාදීමේදී හෝ වෙනත් නිල කටයුත්තකදී ලේඛනවල වැදගත්කම මතුවේ.
නමුත් සෑම ලියවිල්ලක්ම එකම ආකාරයේ නීතිමය බලපෑමක් ඇති ලේඛනයක් නොවේ.
සමහර ලේඛන සඳහා විශේෂ නීතිමය අවශ්යතා තිබිය හැකි අතර, ලේඛනයේ ස්වභාවය අනුව:
- ලිඛිතව සකස් කිරීම,
- අත්සන් කිරීම,
- සාක්ෂිකරුවන් ඉදිරියේ ක්රියාත්මක කිරීම,
- නොතාරිස්වරයෙකු ඉදිරියේ සහතික කිරීම,
- ලියාපදිංචි කිරීම,
වැනි අවශ්යතා අදාළ විය හැකිය.
මෙම ලිපියෙන් ශ්රී ලංකාවේ බහුලව හමුවන නීතිමය වැදගත්කමක් ඇති ලේඛන කිහිපයක් පිළිබඳ මූලික අවබෝධයක් ලබාගනිමු.
ශ්රී ලංකාවේ නීතිමය ලේඛනයක් යනු කුමක්ද?
සරලව පැවසුවහොත්, නීතිමය අයිතිවාසිකම්, වගකීම්, බැඳීම් හෝ ගනුදෙනු සම්බන්ධයෙන් වැදගත්කමක් ඇති ලිඛිත ලේඛනයක් නීතිමය ලේඛනයක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
එවැනි ලේඛන මගින්:
- පුද්ගලයන් අතර ඇති එකඟතාවයන් සටහන් කළ හැකිය.
- දේපළ සම්බන්ධ ගනුදෙනු ලේඛනගත කළ හැකිය.
- යම් කරුණක් සම්බන්ධයෙන් ප්රකාශයක් ලබාදිය හැකිය.
- යම් පුද්ගලයෙකුට වෙනත් පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් කටයුතු කිරීම සඳහා බලය ලබාදිය හැකිය.
- අයිතිවාසිකම් සහ වගකීම් පිළිබඳ සාක්ෂියක් ලෙස ලේඛනයක් භාවිතා කළ හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, ලිඛිත ලේඛනයක් තිබීම පමණක් සෑම අවස්ථාවකදීම එය නීතියෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වලංගු බවට පත් නොකරයි.
ලේඛනයේ වර්ගය සහ එය සම්බන්ධ ගනුදෙනුව අනුව විවිධ නීතිමය අවශ්යතා අදාළ විය හැකිය.
ශ්රී ලංකාවේ බහුලව හමුවන නීතිමය ලේඛන
1. ගිවිසුම්
ගිවිසුමක් යනු පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකු හෝ වැඩි පිරිසක් අතර යම් කාරණයක් සම්බන්ධයෙන් ඇති එකඟතාවයක් ලේඛනගත කිරීම සඳහා භාවිතා කළ හැකි ලේඛනයකි.
උදාහරණ ලෙස:
- මුදල් සම්බන්ධ ගිවිසුම්
- සේවා ගිවිසුම්
- කුලී ගිවිසුම්
- ව්යාපාරික ගිවිසුම්
- පුද්ගලයන් අතර ඇති විවිධ ගනුදෙනු සම්බන්ධ ගිවිසුම්
වැනි ලේඛන සඳහන් කළ හැකිය.
ගිවිසුමක් සකස් කිරීමේදී එහි අන්තර්ගතය පැහැදිලි වීම වැදගත්ය.
සාමාන්යයෙන්, ලේඛනය කියවන පුද්ගලයෙකුට පහත කරුණු තේරුම් ගැනීමට හැකි විය යුතුය:
- ගිවිසුමේ පාර්ශ්වකරුවන් කවුරුන්ද?
- ගිවිසුමේ අරමුණ කුමක්ද?
- එක් එක් පාර්ශ්වයේ වගකීම් මොනවාද?
- ගෙවීම් හෝ වෙනත් කොන්දේසි තිබේද?
- ගිවිසුම ක්රියාත්මක වන කාලසීමාව කුමක්ද?
- කොන්දේසි උල්ලංඝනය වුවහොත් අදාළ ප්රතිවිපාක මොනවාද?
ගිවිසුමක නීතිමය බලපෑම එහි අන්තර්ගතය සහ අදාළ නීතිය අනුව වෙනස් විය හැකිය.
විශේෂයෙන්, ඉඩම් හෝ නිශ්චල දේපළ සම්බන්ධ සමහර ගනුදෙනු සඳහා සාමාන්ය ගිවිසුමකට වඩා විශේෂ නීතිමය අවශ්යතා අදාළ විය හැකිය.
📚 අදාළ නීතිමය මූලාශ්ර
2. ඔප්පු සහ දේපළ සම්බන්ධ ශ්රී ලංකාවේ නීතිමය ලේඛන
ශ්රී ලංකාවේ ඉඩම් සහ දේපළ සම්බන්ධ ගනුදෙනුවලදී විවිධ ආකාරයේ ලේඛන භාවිතා වේ.
උදාහරණ ලෙස:
- පැවරීමේ ඔප්පු
- තෑගි ඔප්පු
- බදු සම්බන්ධ ඔප්පු හෝ ලේඛන
- උකස් ගනුදෙනු සම්බන්ධ ලේඛන
- දේපළ සම්බන්ධ වෙනත් ලේඛන
සඳහන් කළ හැකිය.
ඉඩම් හෝ වෙනත් නිශ්චල දේපළ සම්බන්ධ ඇතැම් ගනුදෙනු සඳහා නීතිය මගින් විශේෂ ආකාරයේ ක්රියාත්මක කිරීමේ අවශ්යතා නියම කර ඇත.
Prevention of Frauds Ordinance හි 2 වන වගන්තිය අනුව, එහි සඳහන් ඉඩම් සහ නිශ්චල දේපළ සම්බන්ධ ගනුදෙනු සඳහා අදාළ ලේඛනය ලිඛිතව සකස් කිරීම, අත්සන් කිරීම සහ නීතියෙන් නියමිත ආකාරයට නොතාරිස්වරයෙකු සහ සාක්ෂිකරුවන් ඉදිරියේ ක්රියාත්මක කිරීම වැනි අවශ්යතා අදාළ වේ.
එවැනි ලේඛනවල නීතිමය බලපෑම සහ අවශ්ය ක්රියාපටිපාටි ලේඛනයේ ස්වභාවය අනුව වෙනස් විය හැකි බැවින්, වැදගත් දේපළ ගනුදෙනුවක් සම්බන්ධයෙන් අදාළ වර්තමාන නීතිය පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්ය.
📚 අදාළ නීතිමය මූලාශ්ර
ප්රධාන නීතිය:
අදාළ වගන්තිය:
- 2 වන වගන්තිය — ඉඩම් සහ නිශ්චල දේපළ සම්බන්ධ ඇතැම් ගනුදෙනු සඳහා අවශ්ය ක්රියාත්මක කිරීමේ විධිවිධාන
නිල සහ අදාළ මූලාශ්ර:
3. දිවුරුම් ප්රකාශ (Affidavit)
දිවුරුම් ප්රකාශයක් හෝ Affidavit එකක් යනු යම් කරුණු සම්බන්ධයෙන් පුද්ගලයෙකු විසින් ලබාදෙන විධිමත් ලිඛිත ප්රකාශයකි.
එවැනි ප්රකාශයක් අවශ්ය විය හැකි අවස්ථා අතර:
- යම් කරුණක් සනාථ කිරීම,
- යම් තොරතුරක් තහවුරු කිරීම,
- යම් ආයතනයක් ඉල්ලා සිටින ප්රකාශයක් ලබාදීම,
- නමක් හෝ වෙනත් පුද්ගලික තොරතුරක් සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි කිරීම,
වැනි අවස්ථා තිබිය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, දිවුරුම් ප්රකාශයක සඳහන් කරුණු සත්ය සහ නිවැරදි වීම ඉතා වැදගත්ය.
දිවුරුම් ප්රකාශයක් භාවිතා කරන නිශ්චිත කාර්යය අනුව, එය ලබාදිය යුතු ආකාරය සහ අවශ්යතා වෙනස් විය හැකිය.
එබැවින්, සෑම අවස්ථාවකදීම එකම ආකාරයේ දිවුරුම් ප්රකාශයක් භාවිතා කළ හැකි බව උපකල්පනය කිරීම සුදුසු නොවේ.
📚 අදාළ නීතිමය මූලාශ්ර
සටහන: දිවුරුම් ප්රකාශයක් සඳහා අදාළ නීතිමය අවශ්යතා සිවිල්එ නඩු විධාන සංග්රහයේ ඇති අතර භාවිතා කරන කාර්යය සහ අදාළ ආයතනය අනුව අවශ්යතා ෙ විය හැකිය.
එබැවින්, මෙම මාතෘකාව සඳහා අපගේ ඉදිරි ලිපියක් “දිවුරුම් ප්රකාශයක් යනු කුමක්ද?” ලෙස වෙන් කර, එහි අදාළ නීති, නිල ක්රියාපටිපාටි සහ භාවිතය පිළිබඳ විස්තරාත්මක මූලාශ්ර ලබාදීම වඩාත් සුදුසුය.
4. ඇටෝර්නි බලපත්ර (Power of Attorney)
Power of Attorney හෙවත් ඇටෝර්නි බලපත්රයක් මගින් පුද්ගලයෙකුට වෙනත් පුද්ගලයෙකු වෙනුවෙන් යම් කටයුතු සිදු කිරීම සඳහා බලය ලබාදිය හැකිය.
ශ්රී ලංකාවේ Powers of Attorney Ordinance මගින් Power of Attorney සම්බන්ධ ප්රධාන නීතිමය රාමුවක් සපයයි.
එම Ordinance හි අර්ථ නිරූපණය අනුව Power of Attorney යනු එක් පුද්ගලයෙකු විසින් වෙනත් පුද්ගලයෙකුට තම වෙනුවෙන් නියෝජනය කිරීම, කාර්යයක් කිරීම හෝ ක්රියාවක් සිදු කිරීම සඳහා ලබාදෙන ලිඛිත බලයක් හෝ අධිකාරියක් ලෙස හැඳින්විය හැකිය.
2022 සංශෝධන ඇතුළුව වර්තමාන නීතිමය රාමුව අනුව Power of Attorney සම්බන්ධයෙන්:
- ලියාපදිංචිය,
- නිශ්චිත කාලසීමා,
- අවලංගු කිරීම,
- ඉඩම් සම්බන්ධ ඇතැම් ගනුදෙනු සඳහා විශේෂ අවශ්යතා,
වැනි කරුණු නීතිය මගින් නියම කර ඇත.
ඒ නිසා Power of Attorney එකක් සරල ලිපියක් ලෙස පමණක් සැලකීම සුදුසු නොවේ.
එහි භාවිතය සහ අදාළ නීතිමය අවශ්යතා එය භාවිතා කරන කාර්යය අනුව පරීක්ෂා කළ යුතුය.
📚 අදාළ නීතිමය මූලාශ්ර
ප්රධාන නීතිය:
අදාළ සංශෝධනය:
නිල නීති සහ සංශෝධන එකතුව:
ශ්රී ලංකාවේ නීතිමය ලේඛනයක් සකස් කිරීමේදී සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු
1. පාර්ශ්වකරුවන් නිවැරදිව හඳුනාගැනීම
ලේඛනයකට අදාළ පුද්ගලයන් කවුරුන්ද යන්න පැහැදිලිව සඳහන් කිරීම වැදගත්ය.
ලේඛනයේ ස්වභාවය අනුව පහත තොරතුරු අවශ්ය විය හැකිය:
- සම්පූර්ණ නම
- ලිපිනය
- ජාතික හැඳුනුම්පත් තොරතුරු
- වෙනත් හඳුනාගැනීමේ තොරතුරු
වැරදි හෝ අපැහැදිලි තොරතුරු අනාගතයේදී ගැටලු ඇති කළ හැකිය.
2. ලේඛනයේ අරමුණ පැහැදිලිව සඳහන් කිරීම
ලේඛනයක් කියවන පුද්ගලයෙකුට එහි අරමුණ සහ පාර්ශ්වයන් එකඟ වන කරුණු පැහැදිලි විය යුතුය.
හැකි තරම්:
- අපැහැදිලි වචන,
- එකිනෙකට වෙනස් අර්ථ ලබාදිය හැකි වාක්ය,
- නොපැහැදිලි කොන්දේසි,
වළක්වා ගැනීම ප්රයෝජනවත් වේ.
3. වැදගත් තොරතුරු නිවැරදිව ඇතුළත් කිරීම
දින, මුදල් ප්රමාණ, දේපළ විස්තර සහ අනෙකුත් වැදගත් තොරතුරු නිවැරදිව ඇතුළත් කිරීම වැදගත්ය.
විශේෂයෙන්:
- මුදල් ප්රමාණ
- දින
- කාලසීමා
- දේපළ විස්තර
- ලේඛන අංක
- පාර්ශ්වකරුවන්ගේ තොරතුරු
වැනි කරුණු අත්සන් කිරීමට පෙර නැවත පරීක්ෂා කිරීම ප්රයෝජනවත් වේ.
4. අදාළ නීතිමය අවශ්යතා පරීක්ෂා කිරීම
සෑම ලේඛනයකටම එකම නීතිමය අවශ්යතා අදාළ නොවේ.
ලේඛනයේ වර්ගය අනුව:
- අත්සන්,
- සාක්ෂිකරුවන්,
- නොතාරිස්වරයෙකුගේ සහතික කිරීම,
- ලියාපදිංචිය,
- මුද්දර ගාස්තු,
වැනි කරුණු අදාළ විය හැකිය.
ඒ නිසා වැදගත් ගනුදෙනුවක් සඳහා භාවිතා කරන ලේඛනයක් සකස් කිරීමට හෝ අත්සන් කිරීමට පෙර, එම ලේඛනයට අදාළ වර්තමාන නීතිමය අවශ්යතා පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්ය.
📚 නීති පරීක්ෂා කිරීමට ප්රයෝජනවත් මූලාශ්ර
ලේඛනයක් අත්සන් කිරීමට පෙර කළ යුතු දේ
යම් වැදගත් ලේඛනයක් අත්සන් කිරීමට පෙර පහත කරුණු පරීක්ෂා කිරීම ප්රයෝජනවත් වේ.
✔ ලේඛනය සම්පූර්ණයෙන් කියවන්න
කියවා නොබලා වැදගත් ලේඛනයකට අත්සන් කිරීමෙන් වළකින්න.
✔ සියලු කොන්දේසි තේරුම් ගන්න
ඔබ එකඟ වන කොන්දේසි සහ ඔබට ඇති වගකීම් පැහැදිලිව තේරුම් ගැනීමට උත්සාහ කරන්න.
✔ හිස් ස්ථාන පරීක්ෂා කරන්න
අත්සන් කරන අවස්ථාවේදී පුරවා නොමැති වැදගත් හිස් ස්ථාන තිබේ නම් ඒවා පිළිබඳ අවධානය යොමු කරන්න.
✔ තොරතුරු නිවැරදිදැයි තහවුරු කරන්න
විශේෂයෙන්:
- නම්,
- දින,
- මුදල් ප්රමාණ,
- දේපළ විස්තර,
පරීක්ෂා කිරීම වැදගත්ය.
✔ ලේඛනයේ ස්වභාවය අනුව අවශ්ය ක්රියාපටිපාටි තිබේදැයි පරීක්ෂා කරන්න
සමහර ලේඛන සඳහා විශේෂ නීතිමය ක්රියාපටිපාටි තිබිය හැකිය.
උදාහරණයක් ලෙස, ඉඩම් සම්බන්ධ ඇතැම් ගනුදෙනු සඳහා Prevention of Frauds Ordinance මගින් විශේෂ ක්රියාත්මක කිරීමේ අවශ්යතා නියම කර ඇත.
වැදගත් ලේඛන සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම
වැදගත් ලේඛන සම්බන්ධයෙන්:
- මුල් පිටපත්,
- සහතික කළ පිටපත්,
- අවශ්ය නම් ඩිජිටල් පිටපත්,
සුරක්ෂිතව තබා ගැනීම ප්රයෝජනවත් වේ.
විශේෂයෙන් දේපළ, බලපත්ර, ගිවිසුම් හෝ වෙනත් වැදගත් ගනුදෙනු සම්බන්ධ ලේඛන නිසි ආකාරයෙන් ගබඩා කිරීම වැදගත්ය.
කෙසේ වෙතත්, මුල් ලේඛනයක් අහිමි වුවහොත් ගත යුතු පියවර ලේඛනයේ වර්ගය අනුව වෙනස් විය හැකිය.
අවසාන වශයෙන්
නීතිමය වැදගත්කමක් ඇති ලේඛන අපගේ දෛනික ජීවිතයේ විවිධ අවස්ථාවලදී වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි.
ගිවිසුමක්, දේපළ සම්බන්ධ ඔප්පුවක්, දිවුරුම් ප්රකාශයක් හෝ Power of Attorney එකක් වුවද, එහි අන්තර්ගතය සහ අදාළ නීතිමය අවශ්යතා පිළිබඳ මූලික අවබෝධයක් තිබීම ප්රයෝජනවත් වේ.
නමුත් සෑම ලේඛනයකටම එකම නීතිමය අවශ්යතා අදාළ නොවන බව මතක තබා ගැනීම වැදගත්ය.
වැදගත් ලේඛනයක් සම්බන්ධයෙන් තීරණයක් ගැනීමට හෝ අත්සන් කිරීමට පෙර:
- ලේඛනය හොඳින් කියවන්න.
- වැදගත් තොරතුරු පරීක්ෂා කරන්න.
- අදාළ නීතිමය අවශ්යතා සොයා බලන්න.
- හැකි අවස්ථාවලදී මුල් නීතිය හෝ නිල මූලාශ්ර පරීක්ෂා කරන්න.
🔎 අදාළ නීති ඔබම පරීක්ෂා කරන්න
මෙම ලිපියේ සඳහන් කරුණු සම්බන්ධයෙන් පාඨකයාට පහත මූලාශ්ර මගින් නීති සහ අදාළ නිල ලේඛන පරීක්ෂා කළ හැකිය:
🏛️ ශ්රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව
🏢 රෙජිස්ට්රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුව
⚖️ Prevention of Frauds Ordinance
📜 Powers of Attorney Ordinance
වැදගත් සටහන
මෙම ලිපිය සාමාන්ය අධ්යාපනික සහ තොරතුරුමය අරමුණු සඳහා පමණක් සකස් කර ඇත. මෙහි අන්තර්ගතය නීතිමය උපදේශයක් ලෙස සැලකිය නොහැක. නීති, සංශෝධන, ක්රියාපටිපාටි සහ අවශ්යතා කාලයත් සමඟ වෙනස් විය හැකි බැවින්, වැදගත් කරුණු සම්බන්ධයෙන් වර්තමාන නීතිය සහ නිල මූලාශ්ර පරීක්ෂා කිරීම සුදුසුය.