2026 නොවැම්බර් 1 සිට ශ්‍රී ලංකාවේ ඉඩම් හෝ ඉඩම් හිමිකම ලියාපදිංචි කරන විට වලංගු බදු ගෙවන්නාගේ හැඳුනුම් අංක සහතිකය (TIN Certificate) ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය වේ. මෙම නීතිය බැංකු ගිණුම් විවෘත කිරීම, වාහන ලියාපදිංචිය, ව්‍යාපාර ලියාපදිංචිය වැනි තවත් ප්‍රධාන ගනුදෙනු කිහිපයකටද අදාළ වේ.
දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) 2026 සැප්තැම්බර් 22 දින SEC/PN/IT/2026/05 අංක දරන පොදු නිවේදනයක් මගින් මෙය තහවුරු කළේය. එය Inland Revenue (Amendment) Act, No. 11 of 2026 යටතේ හඳුන්වා දුන් විධිවිධානවලට අනුවය. අදාළ නිලධාරීන්ට ගනුදෙනුව සැකසීමට හෝ අවසන් කිරීමට පෙර වලංගු TIN සහතිකය ලබාගන්නා ලෙස උපදෙස් දී ඇත.
වැදගත්: මෙය සාමාන්‍ය නීතිමය තොරතුරු සඳහා සකස් කළ ලිපියකි. පුද්ගලික ගනුදෙනුවකට අදාළ නීති හෝ බදු උපදෙස් නොවේ. පියවර ගැනීමට පෙර දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව, අදාළ ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලය හෝ සුදුසුකම් ලත් නොතාරිස්/නීතිඥවරයෙකු සමඟ වත්මන් තත්ත්වය තහවුරු කරගන්න.
මෙම ලිපියෙන් ඔබට දැනගත හැකි දේ
- 2026 නොවැම්බර් 1 සිට අනිවාර්ය වන ගනුදෙනු මොනවාද?
- ඉඩම් ඔප්පු සහ හිමිකම් ලියාපදිංචියට TIN සහතිකය අදාළ වන ආකාරය
- කාටද දැනටමත් TIN අවශ්‍යද?
- නිල සහතිකය වෙනුවට තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපතක් පිළිගන්නේද?
- TIN නොමැති නම් ලබාගන්නේ කෙසේද?
- ඉඩම් ගැනුම්කරුවන්, විකුණුම්කරුවන් සහ නොතාරිස්වරුන් සඳහා ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණ ලැයිස්තුව
- නිතර අසන ප්‍රශ්න සහ නිල මූලාශ්‍ර
1. 2026 නොවැම්බර් 1 සිට වෙනස් වන්නේ කුමක්ද?
Inland Revenue Act, No. 24 of 2017 හි 102(3) වගන්තිය (සංශෝධිත) යටතේ, එම වගන්තියෙන් ආවරණය වන සෑම පුද්ගලයෙකුම පහත ගනුදෙනු සිදු කරන විට වලංගු TIN සහතිකයක් ඉදිරිපත් කළ යුතුය:
- බැංකුවක හෝ මූල්‍ය ආයතනයක ඕනෑම ගිණුමක් විවෘත කිරීම
- ගොඩනැගිලි සැලැස්මකට අනුමැතිය ලබාගැනීම
- මෝටර් රථයක් ලියාපදිංචි කිරීම
- මෝටර් රථ බලපත්‍රය අලුත් කිරීම
- ඉඩමක් හෝ ඉඩම් හිමිකම ලියාපදිංචි කිරීම
- ව්‍යාපාරයක් ලියාපදිංචි කිරීම
- ශ්‍රී ලංකාවේ ලියාපදිංචි සමාගමක කොටස් හුවමාරු කිරීම (මාරුකරන්නා සහ ලබන්නා යන දෙදෙනාම)
- ණයපත්‍රයක් (credit card) ලබාගැනීම
ඉඩම් හිමියන්, ගැනුම්කරුවන් සහ විකුණුම්කරුවන් සඳහා වඩාත් වැදගත් වන්නේ පස්වන අයිතමයයි — ඉඩම් හෝ ඉඩම් හිමිකම ලියාපදිංචි කිරීම. මෙහි වගකිව යුතු නිලධාරියා රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල්වරයාය. ප්‍රායෝගිකව, ඔප්පුවක් ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයට භාරදෙන විට TIN සහතිකය (හෝ පිළිගත හැකි තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපත) අවශ්‍ය ලේඛන අතරට ඇතුළත් වේ.
2. කාටද දැනටමත් TIN අවශ්‍යද?
TIN ලබාගැනීම දැනටමත් අනිවාර්ය වේ. 2023 මැයි 31 දින අංක 2334/21 දරන විශේෂ ගැසට් නිවේදනය අනුව, 2023 දෙසැම්බර් 31 වන විට වයස අවුරුදු 18 හෝ ඊට වැඩි වූ, හෝ 2024 ජනවාරි 1 දින හෝ ඊට පසුව වයස 18 සම්පූර්ණ කරන සියලුම නේවාසික පුද්ගලයන්ට TIN ලබාගැනීම අනිවාර්ය වේ.
TIN තිබීම පමණින් ආදායම් බදු බැඳීමක් ඇති නොවේ. එය බදු පද්ධතිය තුළ භාවිතා වන හැඳුනුම් අංකයකි. රැකියාව හෝ වෙනත් හේතුවකින් දැනටමත් TIN ඇති බොහෝ දෙනාට නොවැම්බර් සිට ඉඩම්, බැංකු හෝ වාහන ගනුදෙනුවලදී සහතිකය (හෝ තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපත) ඉදිරිපත් කිරීම පමණක් අවශ්‍ය වේ.
3. ඉඩම් ඔප්පු සහ හිමිකම් ලියාපදිංචියට මෙය අදාළ වන ආකාරය
හුවමාරු ඔප්පුවක්, දන්නා ඔප්පුවක්, බෙදීමේ ඔප්පුවක් හෝ ඉඩම් හිමිකම ලියාපදිංචි වන වෙනත් ඕනෑම ලේඛනයක් ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයට ඉදිරිපත් කරන විට, වගකිව යුතු නිලධාරියා ලියාපදිංචිය සැකසීමට හෝ අවසන් කිරීමට පෙර අදාළ පුද්ගලයා වලංගු TIN සහතිකය ඉදිරිපත් කර ඇති බව තහවුරු කළ යුතුය.
ප්‍රායෝගිකව මෙයින් අදහස් වන්නේ:
- ගැනුම්කරුවන් සහ විකුණුම්කරුවන් (හෝ ඔප්පුවේ පාර්ශ්ව) නොතාරිස්වරයා ඔප්පුව සකස් කිරීමට පෙරම තමන්ගේ TIN සහතිකය ලබාගෙන හෝ සොයාගත යුතුය.
- නොතාරිස්වරුන් TIN ලේඛන ඔප්පුව සමඟ භාරදෙන ලේඛන ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කළ යුතුය.
- TIN සාක්ෂි නොමැති නම් ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලය ලියාපදිංචිය ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට හෝ ප්‍රමාද කිරීමට ඉඩ ඇත.
දේශීය ආදායම් නිවේදනය ඉඩම් හුවමාරුවේ මූලික නීතිය වෙනස් නොකරයි. එය ලියාපදිංචි අවස්ථාවේදී අනුකූලතා පරීක්ෂාවක් එකතු කරයි. නොතාරිස් කටයුතු අවසන් කර රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයට ගිය විට TIN ලේඛන නොමැති නම් අනවශ්‍ය ප්‍රමාදයක් ඇතිවිය හැකිය.
4. නිල TIN සහතිකය වෙනුවට පිළිගන්නා විකල්ප
දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව අනුකූල වීම පහසු කර ඇත. e-Services ද්වාරය හරහා ඔබේ TIN තහවුරු කළ හැකිය. ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය සහ TIN යන දෙකම පැහැදිලිව පෙන්වන තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපතක් නිල TIN සහතිකය වෙනුවට ඉහත ගනුදෙනු සඳහා පිළිගත හැකිය.
තහවුරු කිරීමේ ද්වාරය: IRD e-Services TIN තහවුරු කිරීම
පැහැදිලි, කියවිය හැකි මුද්‍රිත පිටපතක් (හෝ උසස් තත්ත්වයේ PDF) සූදානම් කර තබාගන්න. සමහර කාර්යාල තවමත් නිල සහතිකයට වඩාත් කැමති විය හැකි බැවින්, භාවිතය ස්ථිර වන තෙක් දෙකම රැගෙන යාම ආරක්ෂිතම ක්‍රමයයි.
5. TIN නොමැති නම් ලබාගන්නේ කෙසේද?
දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවේ e-Services පද්ධතිය හරහා අයදුම් කරන්න:
IRD e-Services – TIN ලියාපදිංචිය
- නිවැරදි කාණ්ඩය තෝරන්න (නේවාසික පුද්ගලයා ආදිය).
- ජාතික හැඳුනුම්පතට ගැලපෙන නිවැරදි පුද්ගලික විස්තර සමඟ මාර්ගගත ආකෘති පත්‍රය පුරවන්න.
- අයදුම්පත ඉදිරිපත් කර දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ලැබෙන තවදුරටත් උපදෙස් අනුගමනය කරන්න.
- සැකසීමෙන් පසු TIN සහතිකය (හෝ TIN අඩංගු දැනුම්දීම) නිකුත් වේ.
මෙය අවසාන මොහොතට කල් දමන්න එපා. සැකසීමේ කාලය වෙනස් විය හැකි අතර නොවැම්බර් 1 දිනය ස්ථිර ය. ඉදිරි මාසවල ඉඩම් මිලදී ගැනීමක්, විකිණීමක්, දීමනාවක් හෝ හිමිකම් ලියාපදිංචියක් සැලසුම් කරන ඕනෑම කෙනෙකු දැන්ම තමන්ගේ TIN තත්ත්වය පරීක්ෂා කළ යුතුය.
6. නොවැම්බර් 2026 සිට ඉඩම් ගනුදෙනු සඳහා ප්‍රායෝගික පරීක්ෂණ ලැයිස්තුව
- ඔප්පුවේ සෑම වැඩිහිටි පාර්ශ්වයකටම (ගැනුම්කරු, විකුණුම්කරු, දායක, ලබන්නා ආදිය) දැනටමත් TIN ඇති බව තහවුරු කරගන්න.
- නිල TIN සහතිකය බාගත කරගන්න හෝ ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය සහ TIN යන දෙකම පෙන්වන තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපතක් සකස් කරගන්න.
- ලේඛන නොතාරිස්වරයාට කලින් ලබාදෙන්න — ලියාපදිංචි ලේඛන කට්ටලයට ඇතුළත් කිරීමට.
- ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයේ දැනට පිළිගන්නේ කුමන ආකාරයේ සාක්ෂියක්ද (සහතිකය, මුද්‍රිත පිටපත හෝ දෙකම) යන්න විමසන්න.
- ඩිජිටල් සහ කඩදාසි පිටපත් තබාගන්න. එක් ලේඛනයක් මඟහැරුණහොත් ලියාපදිංචිය සති ගණනක් ප්‍රමාද විය හැකිය.
7. TIN සහතිකය අවශ්‍ය වන අනෙකුත් ගනුදෙනු
ඉඩම්වලට පමණක් නොව මෙම නීතිය අදාළ වේ. බැංකු ගිණුමක් විවෘත කිරීමේදී හෝ ණයපත්‍රයක් ඉල්ලා සිටින විට බැංකු TIN සහතිකය (හෝ තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපත) ඉල්ලා සිටී. මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුව වාහන ලියාපදිංචිය සහ බලපත්‍ර අලුත් කිරීම සඳහා එය අවශ්‍ය කරයි. ප්‍රාදේශීය අධිකාරීන් ගොඩනැගිලි සැලැස්ම අනුමත කිරීමේදී ඉල්ලා සිටී. සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා ව්‍යාපාර ලියාපදිංචිය සහ කොටස් හුවමාරුවේ දෙපාර්ශ්වය සඳහාත් එය අවශ්‍ය කරයි.
සංක්ෂිප්තව කිවහොත්, TIN ආර්ථික හා පරිපාලන ක්‍රියාකාරකම් පුළුල් පරාසයක් විවෘත කරන පොදු හැඳුනුම් අංකයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ. එය ඉඩම් සඳහා පමණක් එක් වරක් කළ යුතු දෙයක් ලෙස සැලකීම වැරැද්දකි.
නිතර අසන ප්‍රශ්න
TIN අංකය ඔප්පුවේම ලිවිය යුතුද?
නිල නිවේදනය ඉඩම් හෝ හිමිකම් ලියාපදිංචි කිරීමේදී වලංගු TIN සහතිකය ඉදිරිපත් කිරීම අවශ්‍ය කරයි. TIN ඔප්පුවේ පෙළ තුළම ලිවිය යුතුද යන්න නොතාරිස් භාවිතය සහ රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල්වරයාගේ තවදුරටත් උපදෙස් මත රඳා පවතී. ආරක්ෂිතම ක්‍රමය නම් ලියාපදිංචි අවස්ථාවේදී සහතිකය හෝ තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපත ලබා තිබීම සහ නොතාරිස්වරයාගේ වත්මන් ලේඛන ලැයිස්තුව අනුගමනය කිරීමයි.
පාර්ශ්වයක් සමාගමක් හෝ භාරයක් නම් කුමක්ද?
සමාගම් සහ අනෙකුත් ආයතන දැනටමත් TIN යටතේ ක්‍රියාත්මක වේ. නිවේදනය 102(3) වගන්තියෙන් ආවරණය වන පුද්ගලයා කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. ප්‍රායෝගිකව වගකිව යුතු නිලධාරියා අදාළ පාර්ශ්වවල TIN ලේඛන බලාපොරොත්තු වේ. නිශ්චිත අවශ්‍යතා ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයෙන් සහ ඔබේ නොතාරිස්වරයාගෙන් තහවුරු කරගන්න.
තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපතකින් නිල සහතිකය වෙනුවට ගත හැකිද?
ඔව්. දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව පැහැදිලිව ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ e-Services තහවුරු කිරීමේ ද්වාරයෙන් ලැබෙන, ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය සහ TIN යන දෙකම පැහැදිලිව පෙන්වන මුද්‍රිත පිටපතක් විකල්පයක් ලෙස පිළිගත හැකි බවයි.
TIN නොමැති නම් දඬුවම් තිබේද?
2023 ගැසට් නිවේදනයේ විස්තර කර ඇති නේවාසික පුද්ගලයන්ට TIN ලබාගැනීම දැනටමත් අනිවාර්ය වේ. ලියාපදිංචි බැඳීම් නොපිළිපැදීම සඳහා වෙනම දඬුවම් අදාළ විය හැකිය. නව නිවේදනයේ ප්‍රායෝගික ප්‍රතිඵලය නම් අවශ්‍ය සාක්ෂි නොමැතිව ලැයිස්තුගත ගනුදෙනු ඉදිරියට නොයාමයි.
සූදානම් වීම ආරම්භ කළ යුත්තේ කවදාද?
දැන්ම. 2026 නොවැම්බර් හෝ ඊට පසු ඉඩම් ගනුදෙනුවක් සැලසුම් කරන ඕනෑම කෙනෙකු මෙම මාසයේම තමන්ගේ TIN තත්ත්වය තහවුරු කර සහතිකය හෝ තහවුරු කිරීමේ මුද්‍රිත පිටපත කල්තියා ලබාගත යුතුය.
නිල මූලාශ්‍ර
- දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව – පොදු ජනතාවට නිවේදනය: නිශ්චිත ගනුදෙනු සඳහා TIN සහතිකය අනිවාර්යව ඉදිරිපත් කිරීම (SEC/PN/IT/2026/05, 2026 සැප්තැම්බර් 22)
- චක්‍රලේඛය අංක SEC/2026/E/07 (2026 සැප්තැම්බර් 22)
- Inland Revenue (Amendment) Act, No. 11 of 2026
- විශේෂ ගැසට් නිවේදනය අංක 2334/21 (2023 මැයි 31)
- IRD e-Services – TIN ලියාපදිංචිය
- IRD e-Services – TIN තහවුරු කිරීම
- HICONT English guide: TIN Certificate for Land Deeds from 1 November 2026
නීතිමය යාවත්කාලීන සටහන: මෙම ලිපිය 2026 ඔක්තෝබර් අග භාගයේ ලබාගත හැකි දේශීය ආදායම් පොදු නිවේදනය සහ චක්‍රලේඛ මත පදනම් වේ. ක්‍රියාපටිපාටි සහ පිළිගන්නා සාක්ෂි ආකාර වෙනස් විය හැකිය. ලේඛන ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර නවතම IRD නිවේදන පරීක්ෂා කර අදාළ ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයෙන් හෝ ආයතනයෙන් අවශ්‍යතා තහවුරු කරගන්න.
වියාචනය: HICONT හි අන්තර්ගතය සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනික නීති තොරතුරු සඳහා පමණි. එය නීතිඥ-සේවාදායක හෝ බදු උපදේශක සම්බන්ධතාවයක් ඇති නොකරන අතර පුද්ගලික නීති හෝ බදු උපදෙස් වෙනුවට භාවිතා නොකළ යුතුය. ඔබේ තත්ත්වයට අදාළ උපදෙස් සඳහා සුදුසුකම් ලත් නොතාරිස්වරයෙකු, නීතිඥවරයෙකු හෝ බදු වෘත්තිකයෙකු සම්බන්ධ කරගන්න.