අවසන් සමාලෝචනය: 2026 ඔක්තෝබර්. පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීම ඔහුගේ හෝ ඇයගේ නිදහසට සෘජුව බලපාන බරපතළ නීතිමය පියවරකි. ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව සහ Code of Criminal Procedure Act මගින් අත්අඩංගුවට ගැනීම සහ ඉන්පසු සිදුවන රැඳවුම් ක්‍රියාවලිය සඳහා වැදගත් ආරක්ෂණ කිහිපයක් සපයයි.
1. අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතුව දැනගැනීම
ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 13(1) වගන්තිය අනුව නීතියෙන් ස්ථාපිත ක්‍රියාපටිපාටියට අනුව පමණක් පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගත හැකි අතර අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයාට අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතුව දැනුම් දිය යුතුය. Code of Criminal Procedure Act No. 15 of 1979 හි 23(1) වගන්තියද අත්අඩංගුවට ගන්නා පුද්ගලයාට චෝදනාවේ හෝ චෝදනා කර ඇති කරුණේ ස්වභාවය දැනුම් දීම අවශ්‍ය කරයි.
ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දු කිහිපයකද මෙම ආරක්ෂණය පුද්ගල නිදහසට සම්බන්ධ වැදගත් ක්‍රියාපටිපාටිමය අවශ්‍යතාවක් ලෙස විස්තර කර ඇත.
2. 23(1) වගන්තියෙන් කියන්නේ කුමක්ද?
අත්අඩංගුවට ගැනීමේදී සැබෑ ලෙස ශරීරය ස්පර්ශ කිරීම හෝ රඳවා ගැනීම, නැතහොත් වචනයෙන් හෝ ක්‍රියාවෙන් භාරයට යටත් වීම වැනි කරුණු 23 වගන්තියට සම්බන්ධය. තවද අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයාට චෝදනාවේ හෝ චෝදනා කළ කරුණේ ස්වභාවය දැනුම් දිය යුතුය.
3. පැය 24 නීතිය
37 වගන්තිය අනුව warrant නොමැතිව අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයෙකු පොලිස් අත්අඩංගුවේ තබාගත හැකි කාලය සාධාරණ කාලයකට සීමා වන අතර, අත්අඩංගුවට ගත් ස්ථානයේ සිට මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයට ගමන් කිරීමට අවශ්‍ය කාලය හැර පැය 24 ඉක්මවිය නොහැක.
මෙය “පැය 24 අවසන් වූ විට අනිවාර්යයෙන්ම නිදහස් කළ යුතුය” යන සරල අදහසක් නොවේ. පරීක්ෂණය පැය 24 තුළ අවසන් කළ නොහැකි නම් සහ නීතියේ අවශ්‍යතා සපුරා ඇත්නම් 115 වගන්තිය යටතේ සැකකරු මහේස්ත්‍රාත්වරයා වෙත ඉදිරිපත් කර වැඩිදුර රැඳවුම් නියෝගයක් ඉල්ලා සිටිය හැක.
4. රිමාන්ඩ් යනු අධිකරණ ක්‍රියාවලියකි
වැඩිදුර රැඳවුම් අවශ්‍ය නම් අදාළ කරුණු සහ නීතිමය පදනම මහේස්ත්‍රාත්වරයා ඉදිරියේ තැබිය යුතුය. පොලිස් පරීක්ෂණයක් පවතින බව පමණක් නිසා අසීමිත කාලයක් පුද්ගලයෙකු රඳවා තබාගැනීමට බලයක් ඇති නොවේ.
ඇප සම්බන්ධ ප්‍රධාන නීතිමය රාමුව Bail Act No. 30 of 1997 වේ. කුමන අවස්ථාවක ඇප ලබාගත හැකිද සහ කුමන කොන්දේසි යටතේද යන්න වරදේ ස්වභාවය සහ අදාළ නීතිය අනුව වෙනස් විය හැක.
5. අත්අඩංගුවට ගත් පුද්ගලයෙකුට ප්‍රායෝගිකව කළ හැකි දේ
- නීත්‍යානුකූල අත්අඩංගුවට ගැනීමකට ශාරීරිකව විරුද්ධ නොවී සන්සුන්ව සිටින්න.
- අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතුව හෝ චෝදනාව කුමක්දැයි විමසන්න.
- අත්අඩංගුවට ගත් වේලාව සටහන් කරගන්න.
- හැකි අවස්ථාවක පවුලේ සාමාජිකයෙකුට දැනුම් දෙන්න.
- Attorney-at-Law කෙනෙකුගෙන් ඉක්මනින් උපදෙස් ලබාගන්න.
- තේරුම් නොගත් ලේඛන අත්සන් කිරීමට පෙර නීතිමය උපදෙස් ලබාගන්න.
- වෛද්‍ය අවශ්‍යතාවක් තිබේ නම් එය වහාම දැනුම් දෙන්න.
6. පොලිසියට පැමිණිල්ලක් කිරීම
ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය සඳහන් කරන්නේ මහජනතාවට පැමිණිලි කිරීමට හැකි බවත්, කරන ලද පැමිණිල්ලකට පිළිගැනීමක් ඉල්ලා සිටීමට අයිතිය ඇති බවත්ය. “Tell IGP” වැනි මාර්ගගත සේවාවන්ද ක්‍රියාත්මක වේ.
7. නිල මූලාශ්‍ර
අධිකරණ අමාත්‍යාංශය — Code of Criminal Procedure
LawNet — Code of Criminal Procedure PDF
ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය — Public Complaints
නිතර අසන ප්‍රශ්න
සෑම අත්අඩංගුවට ගැනීමකටම warrant එකක් අවශ්‍යද?
නැත. නීතියෙන් නියම කර ඇති ඇතැම් අවස්ථාවල warrant නොමැතිවද අත්අඩංගුවට ගැනීම කළ හැක. නීත්‍යානුකූලභාවය කරුණු සහ අදාළ වගන්ති අනුව තීරණය වේ.
පැය 24 ඉක්මවූ විට අනිවාර්යයෙන් නිදහස් කළ යුතුද?
පොලිස් අත්අඩංගුවේ තබාගැනීම සම්බන්ධ පැය 24 සීමාව සහ මහේස්ත්‍රාත් අධිකරණයෙන් ලබාගත හැකි වැඩිදුර රැඳවුම් නියෝගය වෙන වෙනම තේරුම්ගත යුතුය.
HICONT සටහන: අත්අඩංගුව සහ රිමාන්ඩ් සම්බන්ධ සිද්ධියක් හදිසි නීතිමය තත්ත්වයකි. මෙම ලිපිය සාමාන්‍ය අධ්‍යාපනික තොරතුරු සඳහා පමණි.