මව්පියන්ගෙන් කෙනෙකු හෝ දෙදෙනාම මියගිය විට ඉඩමක්, නිවසක් හෝ වෙනත් නිශ්චල දේපළක් කාට හිමිවන්නේද? මෙයට සෑම පවුලකටම එකම පිළිතුරක් නැත. දේපළේ නීතිමය ස්වභාවය, මියගිය පුද්ගලයාගේ වලංගු අවසන් කැමති පත්‍රයක් තිබේද, අදාළ පෞද්ගලික නීතිය, දේපළ රජයේ ඉඩමක්ද නැතහොත් සාමාන්‍ය පුද්ගලික ඉඩමක්ද යන කරුණු අනුව ප්‍රතිඵලය වෙනස් විය හැකිය.
Featured image credit: Tierra Mallorca / Unsplash.
මෙම මාර්ගෝපදේශය ශ්‍රී ලංකාවේ සාමාන්‍ය පාඨකයෙකුට මුල් ලේඛන හඳුනාගැනීමට සහ ඊළඟට කළ යුතු පරීක්ෂණ සැලසුම් කිරීමට උපකාරී වේ. මෙය නිශ්චිත නඩුවකට නීති උපදෙස් නොවේ.
මෙම ලිපියෙන් ඔබට දැනගත හැක්කේ
- උරුමය තීරණය කිරීමට පෙර සොයාගත යුතු ලේඛන
- කැමති පත්‍රයක් තිබීම සහ නොතිබීම අතර වෙනස
- සහෝදර සහෝදරියන් අතර ඉඩමක් සම්බන්ධ ගැටලු ඇතිවිය හැකි හේතු
- රජයේ ඉඩම් බලපත්‍ර හා ප්‍රදාන සඳහා විශේෂ නීති තිබිය හැක්කේ ඇයි
- ඉඩම් ලේඛන නිල වශයෙන් පරීක්ෂා කරගන්නා මාර්ග
1. පළමුව ඉඩමේ නීතිමය ස්වභාවය හඳුනාගන්න
ඔබ අතේ තිබෙන්නේ සාමාන්‍ය ඉඩම් ඔප්පුවක්ද, රජයෙන් නිකුත් කළ බලපත්‍රයක්ද, ප්‍රදාන ඔප්පුවක්ද, නැතහොත් Bimsaviya ක්‍රමය යටතේ නිකුත් කළ හිමිකම් සහතිකයක්ද යන්න හඳුනාගැනීම වැදගත්ය. මේවා එකිනෙකට සමාන ලේඛන නොවේ. විශේෂයෙන් Land Development Ordinance යටතේ ලබාදුන් ඉඩමකට සාමාන්‍ය පුද්ගලික ඉඩමකට අදාළ වන උරුම නීති එලෙසම යෙදේ යැයි උපකල්පනය නොකළ යුතුය.
ඉඩමේ වර්ගය හඳුනාගැනීමේදී ඔප්පුවේ හෝ බලපත්‍රයේ නම, අංකය, නිකුත් කළ ආයතනය, ඉඩමේ විස්තර සහ සීමා සටහන් කරගන්න. ලේඛනයේ ඡායාරූපයක් පමණක් බලා අවසන් නිගමනයකට නොඑන්න.
2. අවසන් කැමති පත්‍රයක් තිබේද?
මියගිය පුද්ගලයා අවසන් කැමති පත්‍රයක් (Last Will) සකස් කර තිබේදැයි පවුලේ ලේඛන අතර සොයන්න. එවැනි ලේඛනයක් තිබුණද එය වලංගුද, අදාළ දේපළ එයින් ආවරණය වේද, පසුව වෙනත් කැමති පත්‍රයක් සකස් කර තිබේද සහ අදාළ ඉඩමට විශේෂ නීතියක් බලපාන්නේද යන්න පරීක්ෂා කළ යුතුය. කැමති පත්‍රයක් තිබීම පමණින් සියලු පරිපාලන හෝ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග අවශ්‍ය නොවන බව අදහස් නොවේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ Wills Ordinance හි 2 වගන්තිය කැමති පත්‍රයකින් දේපළ බැහැර කිරීම සම්බන්ධ මූලික විධිවිධානයක් සපයයි. එහෙත් කැමති පත්‍රයක වලංගුභාවය සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධයෙන් සම්පූර්ණ ලේඛනය සහ අදාළ නීතිය පරීක්ෂා කළ යුතුය.
3. කැමති පත්‍රයක් නොමැති නම් කුමක් කළ යුතුද?
කැමති පත්‍රයක් නොමැතිව මරණය සිදුවූ විට එය සාමාන්‍යයෙන් intestate succession ලෙස හඳුන්වන තත්ත්වයකි. නමුත් “දරුවන් සියලු දෙනාට සමාන කොටස්” වැනි සරල නියමයක් සෑම අවස්ථාවකටම යෙදේ යැයි කියා නොහැක. අදාළ පුද්ගලික නීතිය, විවාහ තත්ත්වය, දේපළේ මූලාරම්භය, ඉඩම රජයෙන් ලැබුණු එකක්ද, සහ වෙනත් අදාළ ලේඛන මත හිමිකම් වෙනස් විය හැකිය.
ඒ නිසා පවුලේ අය එකඟ වී ඇති බව පමණක් පදනම් කරගෙන ඉඩම විකිණීම, එක් අයෙකුගේ නමට පවරා ගැනීම හෝ වෙනත් කෙනෙකුට අත්හැරීම වැනි ක්‍රියාමාර්ග නොගන්න. මුලින්ම හිමිකම් සහ බලය ලේඛනවලින් තහවුරු කරගන්න.
4. අදාළ පෞද්ගලික නීතියත් පරීක්ෂා කරන්න
ශ්‍රී ලංකාවේ සියලු පවුල්වල උරුමය එකම නීතිමය ක්‍රමයකින් තීරණය වන බව උපකල්පනය කිරීම වැරදිය. අදාළ පුද්ගලයන්ට සහ දේපළට සාමාන්‍ය නීතියට අමතරව විශේෂ පෞද්ගලික නීතියක් අදාළ විය හැකිය. එය බලපාන්නේද යන්න තීරණය කිරීමට පවුලේ පසුබිම, විවාහය, දේපළේ ස්වභාවය සහ අදාළ නීතිමය කරුණු සලකා බැලිය යුතුය.
එබැවින් සාමාන්‍ය වෙබ් ලිපියකින් තමන්ගේ කොටස නිශ්චිතව ගණනය කරගැනීමට උත්සාහ කිරීම වෙනුවට, සියලු ලේඛන නීතිඥවරයෙකුට පෙන්වා අදාළ නීතිය හඳුනාගන්න.
5. ඉඩමේ හිමිකම සහ ලියාපදිංචි ලේඛන පරීක්ෂා කරන්න
ඉඩමේ මුල් ඔප්පුව පමණක් පරීක්ෂා කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකිය. පෙර හිමිකම් ලේඛන, ලියාපදිංචි සටහන්, උකස් හෝ වෙනත් බර, අධිකරණ නඩු සම්බන්ධ සටහන් සහ ඉඩමේ විස්තර එකිනෙකට ගැළපේද යන්න සොයා බැලීම වැදගත්ය.
රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ නිල උපදෙස් අනුව, අදාළ ප්‍රදේශයේ ඉඩම් ලියාපදිංචි කාර්යාලයෙන් ලේඛන සෙවීම සහ ලියාපදිංචි ලේඛනවල සහතික කළ පිටපත් ලබාගැනීම සඳහා ක්‍රම තිබේ. ලේඛන සෙවීම සඳහා සාමාන්‍යයෙන් නොතාරිස්වරයෙකු හෝ ඔහුගේ බලයලත් නියෝජිතයෙකු මඟින් අයදුම් කළ යුතු අවස්ථා ඇත.
අදාළ විස්තර සඳහා රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුවේ Document Search සේවාව සහ ඔප්පුවක සහතික කළ පිටපතක් ලබාගැනීමේ නිල මාර්ගෝපදේශය බලන්න.
6. පවුලේ අය අතර ඉඩම බෙදාගැනීමේදී අවදානම්
- සියලු හිමිකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම් තහවුරු නොකර එක් අයෙකු පමණක් ඉඩම විකිණීමට උත්සාහ කිරීම.
- උරුම කොටස් පිළිබඳ ලිඛිත එකඟතාවයක් නොමැතිව මුදල් ගෙවීම හෝ ලබාගැනීම.
- මියගිය පුද්ගලයාගේ නමින් තිබෙන ලේඛනයක් ස්වයංක්‍රීයව වෙනත් අයෙකුගේ නමට පත් වී ඇතැයි සිතීම.
- ඉඩමට අදාළ උකස්, නඩු, සීමා ගැටලු හෝ වෙනත් බර නොසොයා සිටීම.
- රජයේ බලපත්‍රයක් හෝ ප්‍රදානයක් සාමාන්‍ය ඔප්පුවක් ලෙස සැලකීම.
සහෝදර සහෝදරියන් කිහිප දෙනෙකුට ඉඩමක හිමිකම් තිබේ නම් සහ එකඟතාවකට පැමිණිය නොහැකි නම්, ඉඩම හවුලේ පවතින දේපළක්ද, අදාළ නීතිය යටතේ බෙදීමක් හෝ විකිණීමක් ඉල්ලා සිටිය හැකිද යන්න විශේෂයෙන් පරීක්ෂා කළ යුතුය. Partition Law, No. 21 of 1977 සහ එහි සංශෝධන අදාළ විය හැකි නමුත් සෑම ඉඩමකටම එකම ක්‍රමය යෙදෙන්නේ නැත.
7. ඔබට දැන් සකස් කරගත හැකි ලේඛන ලැයිස්තුව
- මරණ සහතිකය
- අදාළ නම් විවාහ සහතිකය සහ දරුවන්ගේ උපත් සහතික
- මුල් ඔප්පුව, ප්‍රදාන ඔප්පුව හෝ බලපත්‍රය
- පෙර ඔප්පු සහ ඉඩම් ලියාපදිංචි සටහන්
- අවසන් කැමති පත්‍රය තිබේ නම් එහි පිටපත සහ අදාළ අධිකරණ ලේඛන
- මිනින්දෝරු සැලැස්ම සහ ඉඩමේ නිවැරදි විස්තර
- උකස්, ණය, නඩු හෝ පවුලේ එකඟතා සම්බන්ධ ලේඛන
මෙම ලැයිස්තුව සියලු අවස්ථාවල අවශ්‍ය වන අනිවාර්ය ලැයිස්තුවක් නොවේ. අදාළ දේපළ සහ ක්‍රියාපටිපාටිය අනුව අමතර ලේඛන අවශ්‍ය විය හැකිය.
8. HICONT හි අදාළ මාර්ගෝපදේශ
රජයෙන් නිකුත් කළ ඉඩම් බලපත්‍රයක් හෝ ප්‍රදානයක් ගැන විශේෂයෙන් සොයන්නේ නම්, රජයේ ඉඩම් බලපත්‍ර හා ප්‍රදාන අනුප්‍රාප්තිය පිළිබඳ අපගේ සිංහල මාර්ගෝපදේශය ද කියවන්න.
- ශ්‍රී ලංකාවේ ඉඩම් හිමිකම පරීක්ෂා කිරීම: මිලදී ගැනීමට පෙර වැදගත් පරීක්ෂණ 10ක්
- ශ්‍රී ලංකාවේ පැවරීමේ ඔප්පුවක් කියවා පරීක්ෂා කරන ආකාරය
- ඉඩම් ආරවුල් සහ ප්‍රාථමික අධිකරණයේ 66 වගන්තිය පිළිබඳ සිංහල මාර්ගෝපදේශය
නිතර අසන ප්‍රශ්න
මව හෝ පියා මියගිය විට ඉඩම ස්වයංක්‍රීයව දරුවන්ට බෙදෙනවාද?
එය සියලු අවස්ථාවලට අදාළ එකම නියමයක් නොවේ. කැමති පත්‍රය, දේපළේ ස්වභාවය, අදාළ උරුම නීතිය සහ අවශ්‍ය නීතිමය ක්‍රියාපටිපාටිය පරීක්ෂා කළ යුතුය.
මුල් ඔප්පුව තිබෙනවා නම් හිමිකම තහවුරුද?
මුල් ඔප්පුව වැදගත් වුවත්, හිමිකම් ඉතිහාසය සහ ලියාපදිංචි සටහන් ඇතුළු අදාළ ලේඛන පරීක්ෂා කිරීම අවශ්‍ය විය හැකිය.
රජයේ ඉඩමක් උරුම වීම සාමාන්‍ය ඉඩමකට සමානද?
අනිවාර්යයෙන්ම නොවේ. Land Development Ordinance යටතේ නිකුත් කළ බලපත්‍ර හා ප්‍රදාන සඳහා විශේෂ අනුප්‍රාප්තික විධිවිධාන තිබිය හැකිය. ලේඛනයේ වර්ගය සහ අදාළ නීතිය තහවුරු කරන්න.
අදාළ නීතිමය මූලාශ්‍ර
- රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුව — ඉඩම් ලේඛන සෙවීම
- රෙජිස්ට්‍රාර් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුව — ඔප්පුවක සහතික කළ පිටපත්
- ඉඩම් කොමසාරිස් ජනරාල් දෙපාර්තමේන්තුව — Land Development Ordinance යටතේ අනුප්‍රාප්තිය පිළිබඳ FAQ
- Wills Ordinance — පරිශීලනය සඳහා ලබාගත හැකි නීති පාඨය (නිල ගැසට් පිටපත සමඟ සසඳා තහවුරු කරන්න)
නීතිමය දැනුම්දීම: මෙම ලිපිය සාමාන්‍ය නීතිමය තොරතුරු සඳහා පමණි. නිශ්චිත දේපළක උරුමය තීරණය කිරීමට සියලු ලේඛන සහ අදාළ නීතිය පරීක්ෂා කළ යුතුය. තීරණයක් ගැනීමට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ සුදුසුකම් ලත් නීතිඥවරයෙකුගේ උපදෙස් ලබාගන්න.